ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

އެ...ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އެވެއެމެރިކާގައި އީޖާދުކުރީ 1930 ގެ އަހަރުތަކުގައެވެ. 1950 ގެ އަހަރުތަކުގައި ޖަޕާނަށް ތައާރަފްކުރި މި ބާވަތަކީ 1960 ގެ އަހަރުތަކާ ހަމައަށް ޖަޕާނުގައި ގިނައިން ބޭނުން ނުކުރި އެއްޗެކެވެ. އެއީ 1970 ގެ އަހަރުތަކާ ހަމައަށް އަހަރެންގެ ރާއްޖޭގައި މަގުބޫލު ކަމެއް ނޫނެވެ. ބަޓަރފްލައި ވަލްވްސްގެ މައިގަނޑު ސިފަތަކަކީ: ކުޑަ އޮޕަރޭޓިން ޓޯކް، ކުޑަ އިންސްޓޯލްމަންޓް ސްޕޭސް އަދި ލުއި ބަރުދަނެކެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން ޑީއެން1000 ނަގައިގެން ދަ...ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އެވެގާތްގަނޑަކަށް 2ޓީ އަށް ވާއިރު، އެ...ގޭޓް ވޯލްވް އެވެއަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 3.5T އެވެ. އެ...ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އެވެއެކި ޑްރައިވް ޑިވައިސްތަކާ ގުޅުވައިލަން ފަސޭހަ އަދި ރަނގަޅު ދިގުމިނާއި އިތުބާރު ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. ރަބަރު ބަންދުކޮށްފައިވާ ބަޓަރފްލައި ވަލްވްސްގެ ގެއްލުމަކީ ތޮޓްލިން އަށް ބޭނުންކުރާއިރު، ރަނގަޅަށް ބޭނުން ނުކުރުމުން ކެވިޓޭޝަން އުފެދި، ރަބަރު ގޮނޑި ފަޅައިގެން ގޮސް ހަލާކުވެގެން ދިއުމެވެ. އެހެންކަމުން އެކަން ރަނގަޅަށް ހޮވާނެ ގޮތް ބިނާވެފައިވަނީ މަސައްކަތުގެ ހާލަތުގެ މައްޗަށެވެ. ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް ހުޅުވުމާއި ފްލޯ ރޭޓާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ އަސާސީ ގޮތުން ލައިނަރ ގުޅުމެކެވެ. އެއީ ފްލޯ ރޭޓް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްނަމަ، އޭގެ ފްލޯ ސިފަތައް ވެސް ހޮޅިތަކުގެ ފްލޯ ރެސިސްޓެންސް އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް ދެ ހޮޅީގެ ވަލްވް ކެލިބަރާއި ފޯމް ހުރިހާ އެއްޗެއް އެއްގޮތް ނަމަވެސް ހޮޅި ލޮސް ކޯއެފިޝަން ތަފާތު ނަމަ ވަލްވްގެ ފްލޯ ރޭޓް ވެސް ވަރަށް ތަފާތުވާނެއެވެ. ވަލްވް ބޮޑު ތްރޮޓްލިންގ އެމްޕްލިޓިއުޑްގެ ޙާލަތެއްގައި ހުރިނަމަ، ވަލްވް ޕްލޭޓްގެ ފަހަތުގައި ކެވިޓޭޝަން އުފެދި، ވަލްވްއަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެއެވެ. އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ 15° އިން ބޭރުގައެވެ. އޭރު އެ...ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އެވެމެދު ހުޅުވުމުގައި ހުންނައިރު، ވަލްވް ބޮޑީ އާއި ބަޓަރފްލައި ޕްލޭޓްގެ ކުރިމަތީ ކޮޅުން އުފެދިފައިވާ ހުޅުވުމުގެ ބައްޓަން ވެލްވް ޝަފްޓްގެ މެދުގައި ހުންނައިރު، ދެފަރާތުގައި ތަފާތު ޙާލަތްތައް އުފެދިފައިވެއެވެ. އެއްފަރާތުގައިވާ ބުޅަލުގެ ޕްލޭޓްގެ ކުރިމަތީ ކޮޅު ފެން ދައުރުވާ ދިމާލަށް ދަތުރުކުރާއިރު، އަނެއްފަރާތުގައި ފެން ދައުރުވާ ދިމާލަށް ދަތުރުކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން އެއްފަރާތުގައިވާ ވަލްވް ބޮޑީއާއި ވަލްވް ޕްލޭޓް އުފެދެނީ ނޮޒެލްގެ ބައްޓަމަށް ހުންނަ ހުޅުވުމެއް ކަމަށާއި، އަނެއްފަރާތުގައި ހުންނަނީ ތޮލް ހޯލްގެ ބައްޓަމަށް ހުންނަ ހުޅުވުމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ނޮޒްލް ސައިޑްގައި ތޮލް ސައިޑަށް ވުރެ މާ އަވަސް ފްލޯ ރޭޓެއް ހުންނައިރު، ތޮލް ސައިޑްގައި ހުންނަ ވަލްވްގެ ދަށުން ނެގެޓިވް ޕްރެޝަރު އުފެދި، ގިނަ ފަހަރަށް ރަބަރު ސީލް ވެއްޓޭނެ އެވެ. އެ އޮޕަރޭޓިން ޓޯކްގެ...ބަޓަރފްލައި ވޯލްވް އެވެތަފާތު ހުޅުވޭ ތަންތަނާއި ވަލްވް ހުޅުވުމާއި ބަންދުވާ ދިމާލުގެ ސަބަބުން ތަފާތުވެއެވެ. ހޮރައިޒޮންޓަލް ބަޓަރފްލައި ވޯލްވްގެ މަތީ އަދި ތިރީ ފެން ބޮލުގެ ތަފާތުން އުފެދޭ ޓޯކް، ޚާއްޞަކޮށް ބޮޑު ދިގުމިނުގެ ވަލްވް، ފެނުގެ އަޑިގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ޓޯކް އަށް އަޅާނުލެވޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ވަލްވްގެ އިންލެޓް ފަރާތުގައި އުނަގަނޑު އިންސްޓޯލް ކުރުމުން ބަޔާސް ފްލޯއެއް އުފެދި، ޓޯކް އިތުރުވާނެ އެވެ. ވަލްވް މެދު ހުޅުވުމުގައި ހުންނައިރު، ފެން ދައުރުވާ ޓޯކްގެ އަމަލުގެ ސަބަބުން އޮޕަރޭޓިން މެކޭނިޒަމް އަމިއްލައަށް ލޮކްވާން ޖެހެއެވެ.

ޗައިނާގައި ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ ގިނަ ޗޭންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް އެއީ ވަލްވް ޕަވަރެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް ބުނާނަމަ އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމު ދުނިޔޭގެ ވަލްވް ޕަވަރސްގެ ސަފުތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވީނަމަވެސް، ޕްރޮޑަކްޓް ކޮލިޓީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމު އަދިވެސް އޮތީ ވަލްވް ޕަވަރަކަށް ވުމާ ދުރުގައެވެ. އަދިވެސް މި ސިނާއަތުގައި ޕްރޮޑަކްޝަން ކޮންސެންޓްރޭޝަން ދަށް، ހައި އެންޑް ޕްރޮޑަކްޓްތަކާ ގުޅޭ ވަލްވްސްގެ އާރްއެންޑްޑީ ކެޕޭސިޓީ ދަށް، އަދި ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި މެނުފެކްޗަރިން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ފެންވަރު ދަށްވެ، އިމްޕޯޓް އެންޑް އެކްސްޕޯޓް ޓްރޭޑް ޑެފިސިޓް ކުރިއަށް އެބަދެއެވެ. ކަނޑައެޅިގެން މާކެޓުގައި ހަގީގަތުގައި ދިރިހުރެވޭނެ އެހާ ގިނަ ވަލްވް ކުންފުނިތަކެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި މި ހައިސްޕީޑް ޝޮކުން ބޮޑެތި ފުރުސަތުތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށާއި، އެ ޝޮކުގެ ނަތީޖާގެ ސަބަބުން މާކެޓް އޮޕަރޭޝަން އިތުރަށް ބުއްދިވެރިވާނެ ކަމަށެވެ. ހައި އެންޑް ވަލްވްސް ލޮކަލައިޒޭޝަނަށް ދާ މަގަކީ އިންތިހާއަށް “ބަމްޕީ” މަގެކެވެ. އަސާސީ ބައިތައް ވެފައިވަނީ އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ސިނާޢަތުގެ ތަރައްޤީ މަތީ ފަންތީގެ ތަރައްޤީއަށް ހަނިކުރާ އުނިކަމަކަށެވެ. 12 ވަނަ ފަސް އަހަރުގެ ޕްލޭންގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރުން ކުރިއަށް ގެންދާނީ ހައި އެންޑް އިކުއިޕްމަންޓް ޕާޓްސް ލޮކަލައިޒޭޝަން އިތުރު ކުރަމުންނެވެ. މިތަނުގައި އަޅުގަނޑުމެން އިމްޕޯޓް ބަދަލުކުރުމުގެ ފީސިބިލިޓީ އެނަލިސިސްއަށްޓަކައި “އިމްޕްލިމެންޓޭޝަން ޕްލޭން” އަދި ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީސްގެ މުހިންމު ބައެއް ތަރައްޤީތައް ހޮވަމެވެ. މި ތަޙުލީލުން ފެންނަ ގޮތުގައި އެކި ސަބް އިންޑަސްޓްރީތަކުގައި ވަލްވްސް އިމްޕޯޓް ބަދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތުވެ، ހައި އެންޑް ވަލްވްސް އަށް އިތުރު ޕޮލިސީ ގައިޑްލައިން އާއި ސައިންޓިފިކް ރިސާޗް ސަޕޯޓް އަވަސް ގޮތެއްގައި ބޭނުންވެއެވެ.

ޤައުމީ އިޤްތިޞާދު ތަރައްޤީކުރުމުގައި އިކުއިޕްމަންޓް އުފެއްދުމުގެ ސިނާޢަތުގައި މުހިންމު ގުޅުމެއްގެ ގޮތުގައި ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީއަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ސިނާއަތެކެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމުގެ ޑޮމެސްޓިކް ވަލްވް އުފެއްދުމުގެ ސިނާޢަތުގެ ފެންވަރު އަދިވެސް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކުރިއަރާފައިވާ ފެންވަރާ ވަކި ދުރުމިނެއްގައި އޮތުމުން، ގިނަ ކީވަލްވްސް އެވެމަތީ ޕެރަމިޓަރުތަކާއެކު، މަތީ ފިނިހޫނުމިނާއި މަތީ ޕްރެޝަރު، އަދި މަތީ ޕައުންޑް ލެވެލް އަބަދުވެސް ބަރޯސާވެފައިވަނީ އިމްޕޯޓްތަކަށެވެ. މިސާލަކަށް ޔޫރަޕްގެ އޯމަލް ބްރޭންޑަކީ އަބަދުވެސް ޑޮމެސްޓިކް ވެލްވް އެޕްލިކޭޝަން އިންޑަސްޓްރީގެ މައިގަނޑު ޗޮއިސް އެވެ. ވަލްވްސް ލޮކަލައިޒޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށްޓަކައި، ސްޓޭޓް ކައުންސިލުން "އިކުއިޕްމަންޓް މެނުފެކްޗަރިން އިންޑަސްޓްރީ ދިރުވައި އާލާކުރުމުގެ އެތައް ޚިޔާލުތަކެއް" ނެރުމަށްފަހު، ކަމާބެހޭ ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓްތަކުން ވަނީ ބޮޑެތި އިކުއިޕްމަންޓްތައް ލޮކަލައިޒް ކުރުމަށް ދައުލަތުން ލާޒިމުކުރާ ގޮތުގެ މަތިން ބޮޑެތި ޑިޕްލޮއިމަންޓްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. ނޭޝަނަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ރިފޯމް ކޮމިޝަން އިސްކޮށް ހުރެގެން ޗައިނާ މެޝިނަރީ އިންޑަސްޓްރީ ފެޑެރޭޝަނާއި ޗައިނާ ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ އިންޑަސްޓްރީ އެސޯސިއޭޝަނުން ވަނީ ޑިޕްލޮއިކޮށް އެކުލަވާލާފައެވެވަލްވް އެވެގުޅުންހުރި ދާއިރާތަކުން ބޮޑެތި އިކުއިޕްމަންޓްތަކަށް ލޯކަލައިޒޭޝަން ޕްލޭން ހެދުމާއި، ކަމާބެހޭ ޑިޕާޓްމަންޓްތަކާ އެތައް ފަހަރަކު ކޯޑިނޭޓްކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ކަމުގައިވުން. މިހާރު ވަލްވްސް ލޮކަލައިޒް ކުރުމަކީ ޑޮމެސްޓިކް ވަލްވްސް އިންޑަސްޓްރީގައި އިއްތިފާގެއް އުފެދިފައިވާ ކަމެކެވެ. ޕްރޮޑަކްޓް ޑިޒައިން ކުރުމަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ މިންގަނޑުތައް ހީވާގިކަމާއެކު ތައާރަފްކުރުން؛ ބޭރުގެ މޮޅު ޑިޒައިން ސްޓްރަކްޗަރތައް (ޕޭޓެންޓް ކުރެވިފައިވާ ޓެކްނޮލޮޖީތައް ހިމެނޭގޮތަށް) ޖަހައިގަތުން؛ ޕްރޮޑަކްޓް ޓެސްޓިންގ އަދި ޕާފޯމަންސް އިންސްޕެކްށަން ކުރިއަށް ގެންދަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ހަރުކަށިކޮށް؛ ބޭރުގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ޕްރޮސެސްގެ ތަޖުރިބާ ޖަހައިގަނެ، އާ ތަކެތި ދިރާސާކޮށް ޕްރޮމޯޓްކުރުމަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ދިނުން؛ އިމްޕޯޓްކުރާ ހައި ޕެރެމިޓަރ ވެލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ ޓެކްނިކަލް ޕެރަމިޓަރުތަކާއި މަސައްކަތުގެ ހާލަތު ސާފުކުރުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ލޮކަލައިޒޭޝަން ޕްރޮސެސް އަވަސްކޮށް، ވެލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތައް މެދުނުކެނޑި އަޕްޑޭޓްކުރުން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ވަލްވްސްގެ ލޮކަލައިޒޭޝަން ފުރިހަމައަށް ރިއަލައިޒް ކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެކެވެ. ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި ރީސްޓްރަކްޗާ ކުރުމުގެ ދުވެލި އަވަސްވުމާއެކު ކުރިއަށް އޮތް ސިނާއަތަކީ ވެލްވް ޕްރޮޑަކްޓްގެ ފެންވަރާއި ސޭފްޓީ އަދި ޕްރޮޑަކްޓް ބްރޭންޑްތަކުގެ ވާދަވެރި ސިނާއަތެކެވެ. އުފެއްދުންތައް ތަރައްގީވާނީ މަތީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، މަތީ ޕެރަމިޓަރުތަކާއި، ވަރުގަދަ ކަރުހިއްކުން ދިފާއުކުރުމާއި، ދިގު މުއްދަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޑޮމެސްޓިކް ޑިވައިސް މެޗިން އާއި އެއްވަރަށް ޕްރޮޑަކްޓް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ފެންވަރު މަޑުމަޑުން ރަނގަޅުކޮށް، ވަލްވްސްގެ ލޮކަލައިޒޭޝަން ފުރިހަމައަށް ރިއަލައިޒް ކުރެވޭނީ މެދުނުކެނޑި ޓެކްނޮލޮޖީގެ އާ އުފެއްދުންތަކާއި، އާ އުފެއްދުންތައް ތަރައްގީކުރުމާއި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ޑިމާންޑް ބޮޑު މާހައުލުގެ ދަށުން އަޅުގަނޑުގެ ޤައުމުގެ ވަލްވް އުފެއްދުމުގެ ސިނާޢަތުން ތަރައްޤީގެ ރަނގަޅު ފުރުޞަތުތަކެއް ފެންނާނެކަން ޔަޤީނެވެ.