ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ މެދުނުކެނޑި ތަރައްޤީ (1967-1978)
01 ސިނާޢަތުގެ ތަރައްޤީއަށް އަސަރުކުރެއެވެ
1967 އިން 1978 އަށް އިޖުތިމާޢީ މާޙައުލަށް އައި ބޮޑެތި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ ތަރައްޤީއަށް ވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށްފައެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފާޅުވާ ކަންކަމަކީ؛
1. އެ ވަލްވް އެވެ އައުޓްޕުޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ކޮލިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ އެވެ
2. އެ ވަލްވް އެވެ ބައްޓަންވާން ފަށާފައިވާ ސައިންޓިފިކް ރިސާޗް ނިޒާމަށް ވަނީ އަސަރުކޮށްފަ އެވެ
3. މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވޯލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތައް އަނެއްކާވެސް ކުރު މުއްދަތަކަށް ވެގެންދެއެވެ
4. ޕްލޭން ނުކޮށް ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވަލްވްސް އުފެއްދުން ފެންނަން ފެށިއެވެ
02 “ވަލްވް ޝޯޓް ލައިން” ދިގުކުރުމަށް ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން .
އުފެއްދުންތަކުގެ ފެންވަރު އިން...އެ ވަލްވް އެވެސިނާއަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، ކުރު މުއްދަތުގެ ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވޯލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތައް އުފެދުމަށްފަހު، ދައުލަތުން މިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑު އަހަންމިއްޔަތެއް ދެއެވެ. ފުރަތަމަ މިނިސްޓްރީ އޮފް މެޝިނަރީގެ ހެވީ އެންޑް ޖެނެރަލް ބިއުރޯއިން ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ ޓެކްނިކަލް ޓްރާންސްފޯމަޝަންގެ ޒިންމާ އުފުލުމަށް ވެލްވް ގްރޫޕެއް އުފެއްދި އެވެ. ފުން ތަހުގީގާއި ދިރާސާތަކަށް ފަހު ވަލްވް ޓީމުން ހުށަހެޅީ ސްޓޭޓް ޕްލޭނިން ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅި "ހައި އެންޑް މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވަލްވްސް އަށް ޕްރޮޑަކްޝަން މީސަރސް ޑިވެލޮޕްމަންޓާ ބެހޭ ޚިޔާލުތަކާ ބެހޭ ރިޕޯޓް" އެވެ. ދިރާސާތަކަށް ފަހު ނިންމީ ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރުގެ ސީރިއަސް ދަތިކަމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ޓެކްނިކަލް ޓްރާންސްފޯމަޝަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީއަށް 52 މިލިއަން ޔުއާން އިންވެސްޓްކުރުމަށެވެވަލްވްސް އެވެ އަދި ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ކޮލިޓީ ދަށްވުމެވެ.
1. ދެ ކައިފެންގ ބައްދަލުވުން
1972 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ފުރަތަމަ މެޝިނަރީ ޑިޕާޓްމަންޓުން ގައުމީ...ވަލްވް އެވެހެނާން ޕްރޮވިންސްގެ ކައިފެންގް ސިޓީގައި އިންޑަސްޓްރީގެ ވޯކް ސިމްޕޯޒިއަމް އެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި ޖުމްލަ 125 ޔުނިޓާއި 88 ވަލްވް ފެކްޓްރީއާއި ކަމާބެހޭ 8 ސައިންޓިފިކް ރިސާޗް އެންޑް ޑިޒައިން އިންސްޓިޓިއުޓާއި 13 ޕްރޮވިންޝަލް އަދި މުނިސިޕަލް މެޝިނަރީ ބިއުރޯއާއި ބައެއް ޔޫޒަރުންގެ 198 މަންދޫބުން ބައިވެރިވެފައިވެއެވެ. މި ބައްދަލުވުމުގައި އިންޑަސްޓްރީގެ ދެ އޯގަނައިޒޭޝަން އާއި އިންޓެލިޖެންސް ނެޓްވޯކް އަލުން އާލާކުރުމަށް ނިންމާފައިވާއިރު، ހައި ޕްރެޝަރާއި ލޯ ޕްރެޝަރ ޓީމް ލީޑަރުންގެ ގޮތުގައި ކައިފެންގް ހައި ޕްރެޝަރ ވެލްވް ފެކްޓްރީއާއި ޓައިލިންގ ވެލްވް ފެކްޓްރީ އިންތިޚާބުކޮށް، އިންޓެލިޖެންސް ނެޓްވޯކްގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ ހެފޭ ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓާއި ޝެންޔަންގް ވެލްވް ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓެވެ. އަދި "ތިން މޮޑަނައިޒޭޝަން" އާއި ޕްރޮޑަކްޓް ކޮލިޓީ ރަނގަޅުކުރުމާއި ޓެކްނިކަލް ރިސާޗާއި ޕްރޮޑަކްޓް ޑިވިޝަން އާއި ސިނާއަތާއި އިންޓެލިޖެންސް ހަރަކާތްތައް ތަރައްގީކުރުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކޮށް ދިރާސާކޮށްފައިވެ އެވެ. އޭގެ ފަހުން ހަ އަހަރު ވަންދެން މެދުކެނޑިފައިވާ ސިނާއަތާއި ޖާސޫސީ ހަރަކާތްތައް އަލުން ފަށާފައިވެ އެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ވަލްވް އުފެއްދުން ކުރިއެރުވުމަށާއި ކުރު މުއްދަތުގެ ހާލަތު ފަހަތަށް ޖައްސާލުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވެ އެވެ.
2. އިންޑަސްޓްރީ އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ހަރަކާތްތަކާއި މައުލޫމާތު ބަދަލުކުރުން އަލުން ފެށުން
1972 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ކައިފެންގް ކޮންފަރެންސަށް ފަހު ސިނާއަތުގެ ގްރޫޕްތަކުން އަލުން ހަރަކާތްތައް ފެށި އެވެ. އޭރު އިންޑަސްޓްރީ އޯގަނައިޒޭޝަންގައި ބައިވެރިވީ އެންމެ 72 ފެކްޓްރީ ކަމަށާއި، ގިނަ ވަލްވް ފެކްޓްރީތަކުން އަދި އިންޑަސްޓްރީ އޯގަނައިޒޭޝަންގައި ބައިވެރިވެފައި ނުވާ ކަމަށެވެ. ވީހާވެސް ގިނަ ވަލްވް ފެކްޓްރީތައް އިންތިޒާމު ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ސަރަހައްދަކުން ވެސް ސިނާއަތުގެ ހަރަކާތްތައް އިންތިޒާމު ކުރެ އެވެ. ޝެންޔަންގް ހައި އެންޑް މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވެލްވް ފެކްޓްރީ، ބެއިޖިންގ ވެލްވް ފެކްޓްރީ، ޝަންހާއީ ވެލްވް ފެކްޓްރީ، ވޫހާން ވެލްވް ފެކްޓްރީ،ޓިއަންޖިން ވެލްވް ފެކްޓްރީ އެވެ, ގަންސޫ ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވެލްވް ފެކްޓްރީ، އަދި ޒިގޮންގް ހައި ޕްރެޝަރ ވަލްވް ފެކްޓްރީ އަކީ އިރުއުތުރު، އުތުރު ޗައިނާ، އިރުމަތީ ޗައިނާ، މެދު ދެކުނު، ހުޅަނގު އުތުރު، އަދި ހުޅަނގު ދެކުނު ސަރަހައްދުތަކުގެ ޒިންމާ އުފުލައެވެ. މި ދުވަސްވަރު ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީއާއި އިންޓެލިޖެންސް ހަރަކާތްތަކަކީ ތަފާތު އަދި ނަތީޖާ ނެރެފައިވާ ހަރަކާތްތަކެއް ކަމަށާއި، މި ސިނާއަތުގެ ފެކްޓްރީތަކުގެ މެދުގައި ވަރަށް މަގުބޫލު ހަރަކާތްތަކެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ސިނާޢަތުގެ ހަރަކާތްތައް ތަރައްޤީވުމާއި، ގިނަގިނައިން ތަޖުރިބާ ބަދަލުކުރުމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމާއި، އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އުނގެނުމުގެ ސަބަބުން، އުފެއްދުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް ކުރިއެރުވުމެއް ނޫން، އެކި ފެކްޓްރީތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ އެއްބައިވަންތަކަމާއި އެކުވެރިކަން އިތުރުކޮށް، ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީ އުފެދިފައިވަނީ އެއްބައިވަންތަ މުޅިއެއް، އެއް އަޑަކުން، އަތުން އަތަށް ކުރިއަށް ގޮސް، ދިރުމާއި ކުރިއަރަމުން އަންނަ މަންޒަރެކެވެ.
3. ވަލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ “ތިން ޒަމާނީކުރުން” ކުރިއަށް ގެންދިއުން
ކައިފެންގް ދެ ބައްދަލުވުމުގެ ރޫހާއި ފުރަތަމަ މިނިސްޓްރީ އޮފް މެޝިނަރީގެ ހެވީ އެންޑް ޖެނެރަލް ބިއުރޯގެ ޚިޔާލުތަކާ އެއްގޮތަށް، ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓުން އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ވަލްވް "ތިން ޒަމާނީ ކުރުމުގެ" މަސައްކަތް އިންތިޒާމްކޮށް، ސިނާއަތުގެ އެކި ފެކްޓްރީތަކުގެ ހީވާގި ތާއީދާއެކު. “ތިން ޒަމާނީ ކުރުމުގެ” މަސައްކަތަކީ މުހިންމު އަސާސީ ފަންނީ މަސައްކަތެއް ކަމަށާއި، މިއީ ވިޔަފާރިތަކުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލު އަވަސްކޮށް، ވަލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެޅޭނެ ފައިދާހުރި ފިޔަވަޅެކެވެ. ވަލްވް “ތިން މޮޑަނައިޒޭޝަން” ވޯކިންގ ގްރޫޕް މަސައްކަތް ކުރަނީ “ހަތަރު ރަނގަޅު” ( ބޭނުންކުރަން ފަސޭހަ، ބިނާކުރަން ފަސޭހަ، މަރާމާތު ކުރަން ފަސޭހަ އަދި ރަނގަޅު މެޗިންގ) އަދި “ހަތަރު ޔުނިފިކޭޝަން” (މޮޑެލް، ޕާފޯމަންސް ޕެރަމިޓަރސް، ކަނެކްޝަން އަދި އޯވަރޯލް ޑައިމަންޝަންސް، ސްޓޭންޑަރޑް ބައިސް) ގެ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. މަސައްކަތުގެ މައިގަނޑު ކޮންޓެންޓްގައި ތިން ކަމެއް ހިމެނޭއިރު، އެއް ކަމަކީ އެއްކޮށްފައިވާ ބާވަތްތައް ފަސޭހަކުރުން؛ އަނެއް ކަމަކީ ފަންނީ މިންގަނޑުތަކުގެ ބެޗެއް އެކުލަވާލައި އިސްލާހުކުރުން؛ ތިންވަނަ ކަމަކީ އުފެއްދުންތައް ހޮވައި ފައިނަލް ކުރުމެވެ.
4. ފަންނީ ދިރާސާތަކުގެ ސަބަބުން ޢިލްމީ ދިރާސާތައް ކުރިއެރުވުމަށް މަގުފަހިވެފައިވެއެވެ
(1) ސައިންޓިފިކް ރިސާޗް ޓީމުތައް ތަރައްޤީކުރުމާއި ޓެސްޓް ބޭސްތައް ހެދުން 1969 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް ބެއިޖިން އިން ހެފޭއަށް ބަދަލުކޮށް، އަސްލު ފްލޯ ރެސިސްޓެންސް ޓެސްޓް ޑިވައިސް ތަޅާލުމުން ސައިންޓިފިކް ރިސާޗަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރިއެވެ. 1971 ވަނަ އަހަރު ސައިންޓިފިކް ރިސާޗަރުން އެއްފަހަރާ އަނެއް ޓީމަށް އެނބުރި އައިސް، ވަލްވް ރިސާޗް ލެބޯޓްރީ 30 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އިތުރުވެ، ޓެކްނިކަލް ރިސާޗް އިންތިޒާމް ކުރުމަށް މިނިސްޓްރީން ހަވާލުކުރި އެވެ. ސާދާ ލެބޯޓްރީއެއް ހަދައި، ފްލޯ ރެސިސްޓެންސް ޓެސްޓް ޑިވައިސްއެއް އިންސްޓޯލްކޮށް، ވަކި ޕްރެޝަރެއް، ޕެކިން އަދި އެހެނިހެން ޓެސްޓް މެޝިންތައް ޑިޒައިންކޮށް އުފައްދައި، ވެލްވް ސީލިން ސަރފޭސް އާއި ޕެކިންގެ ފަންނީ ދިރާސާތައް ފެށި އެވެ.
(2) މައިގަނޑު ކާމިޔާބީތައް 1973 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ކައިފެންގް ކޮންފަރެންސްގައި 1973 އިން 1975 އަށް ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ ޓެކްނިކަލް ރިސާޗް ޕްލޭން އެކުލަވާލައި، މުހިންމު 39 ރިސާޗް ޕްރޮޖެކްޓެއް ހުށަހެޅިއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ތަމަލް ޕްރޮސެސިންގގެ 8 އައިޓަމް، ސީލިންގ ސަރފޭސްގެ 16 އައިޓަމް، ޕެކިންގގެ 6 އައިޓަމް، އިލެކްޓްރިކް ޑިވައިސްގެ 1 އައިޓަމް، އަދި ޓެސްޓް އެންޑް ޕާފޯމަންސް ޓެސްޓްގެ 6 އައިޓަމް ހިމެނެއެވެ. ފަހުން ހާރބިން ވެލްޑިންގ ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް، ވޫހާން މެޓީރިއަލް ޕްރޮޓެކްޝަން ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓް، އަދި ހެފޭ ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ ރިސާރޗް އިންސްޓިޓިއުޓްގައި ގަވާއިދުން އިންސްޕެކްޝަންތައް އިންތިޒާމުކޮށް ކޯޑިނޭޓް ކުރުމަށް ޚާއްޞަ މުވައްޒަފުން އައްޔަންކޮށް، ތަޖުރިބާ ޚުލާޞާކޮށް، އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އެހީތެރިވެދިނުމާއި ބަދަލުކުރުމަށް ދެ ވޯކް ކޮންފަރެންސެއް ބާއްވައި، 1976 -އަސާސީ ބައިތަކުގެ ރިސާރޗް ޕްލޭން އެކުލަވާލިއެވެ މުޅި ސިނާއަތުގައި، ޓެކްނިކަލް ރިސާޗް މަސައްކަތްތަކުގައި ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ލިބި، ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި ސައިންޓިފިކް ރިސާޗް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވެ އެވެ. އޭގެ މައިގަނޑު ނަތީޖާތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
1) ސީލިންގ ސަރަހައްދުގައި ޓެކް ޖަހާށެވެ. ސީލިންގ ސަރފޭސް ރިސާޗްގެ މަޤްޞަދަކީ އެތެރެއިން ލީކުވުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމެވެއެ ވަލްވް އެވެ. އޭރު ސީލިންގ ސަރފޭސް މެޓީރިއަލްސް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހުރީ 20Cr13 އަދި 12Cr18Ni9 ކަމަށާއި، މިއީ ހަރުކަށިކަން ދަށްވުމާއި، ވޭއާ ރެސިސްޓެންސް ދަށްވުމާއި، ވެލްވް ޕްރޮޑަކްޓްތަކުގައި އެތެރޭގެ ލީކުވުމުގެ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކާއި، ސާވިސް ލައިފް ކުރުވުމެވެ. ޝެންޔަންގް ވެލްވް ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓާއި ހާބިން ވެލްޑިން ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓާއި ހާބިން ބޮއިލާ ފެކްޓްރީން ޓްރިޕްލް ކޮމްބިނޭޝަން ރިސާޗް ޓީމެއް އުފެއްދި އެވެ. 2 އަހަރު ދުވަހުގެ ބުރަ މަސައްކަތަށްފަހު އާ ވައްތަރެއްގެ ކްރޯމް-މެންގަނީޒް ސީލިންގ ސަރފޭސް ސަރފޭސިންގ މެޓީރިއަލް (20Cr12Mo8) އުފެއްދިއެވެ. އެ މެޓީރިއަލްގައި ރަނގަޅު ޕްރޮސެސް ޕާފޯމަންސެއް ހުރެއެވެ. ރަނގަޅު ސްކްރެޗް ރެސިސްޓެންސް، ދިގު ސާވިސް ލައިފް، އަދި ނިކަލް ނެތް އަދި ކްރޯމިއަމް މަދު، ވަސީލަތްތައް ބިނާކުރެވިދާނެ ޑޮމެސްޓިކް، ޓެކްނިކަލް އެޕްރައިސަލް އަށް ފަހު، އެއީ ޕްރޮމޯޝަނަށް ވަރަށް އަގުހުރި އެއްޗެކެވެ.
2) ދިރާސާ ފުރިހަމަކުރުން. ޕެކިން ރިސާޗްގެ ބޭނުމަކީ ވެލްވް ލީކުވުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމެވެ. އޭރު ވެލްވް ޕެކިންގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ތެޔޮ ޖަހާފައިވާ އެސްބެސްޓޯސް އާއި ރަބަރު އެސްބެސްޓޯސް ކަމަށާއި، ސީލިން ޕާފޯމަންސް ދަށްވުމުން ވަލްވްސް ލީކުވުން ބޮޑު ކަމަށެވެ. 1967 ވަނަ އަހަރު ޖެނެރަލް މެޝިނަރީ ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓުން ބޭރުގެ ލީކޭޖް އިންވެސްޓިގޭޝަން ޓީމެއް އިންތިޒާމްކޮށްގެން ބައެއް ކެމިކަލް ޕްލާންޓްތަކާއި ތެޔޮ ރިފައިނަރީތަކާއި އިންޖީނުގެތައް ތަހުގީގުކޮށް، އޭގެ ފަހުން ޕެކިން އަދި ވަލްވް ސްޓެމްސްއާ ބެހޭ އެންޓި ކޮރޯޝަން ޓެސްޓް ރިސާޗް ހީވާގިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
3) ޕްރޮޑަކްޓް ޕާފޯމަންސް ޓެސްޓިންގ އަދި އަސާސީ ތިއަރީ ރިސާރޗް. ފަންނީ ދިރާސާތައް ކުރަމުން ދަނިކޮށް،ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީ އެވެއަދި ޕްރޮޑަކްޓް ޕާފޯމަންސް ޓެސްޓިން އާއި އަސާސީ ތިއަރީ ރިސާޗް ވެސް ވަރުގަދައަށް ކުރިއަށް ގެންގޮސް، ގިނަ ނަތީޖާތަކެއް ހާސިލްކޮށްފައިވެ އެވެ.
5. ވިޔަފާރިތަކުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލު ގެނައުން
1973 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ކައިފެންގް ކޮންފަރެންސަށް ފަހު މުޅި ސިނާއަތުން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އެވެ. އޭރު ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި ހުރި މައިގަނޑު މައްސަލަތައް: ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، ޕްރޮސެސް ފަހަތަށް ޖެހި، ކާސްޓިންގ މުޅިން އަތުން ހަދާ، ސިންގަލް ޕީސް ކާސްޓިންގ، އަދި އާންމުކޮށް ފިނިކޮށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޖެނެރަލް ޕާޕަސް މެޝިން ޓޫލްސް އަދި ޖެނެރަލް ޕާޕަސް ފިކްސްޗަރސް ބޭނުންކުރިއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ފެކްޓްރީއެއްގެ ބާވަތްތަކާއި ސްޕެސިފިކޭޝަންތައް މާބޮޑަށް ޑަބިލިކޭޓްވެ، މުޅި ރާއްޖޭގައި އެ އަދަދު ގިނަ ނަމަވެސް ކޮންމެ ފެކްޓްރީއެއް ބެހުމަށްފަހު ޕްރޮޑަކްޝަން ބެޗް ވަރަށް މަދުވުމުން ޕްރޮޑަކްޝަން ކެޕޭސިޓީގެ އެކްސްއެސަރޝަނަށް އަސަރުކުރާތީއެވެ. މަތީގައިވާ މައްސަލަތަކަށް ރައްދުދީ، ފަސްޓް މިނިސްޓްރީ އޮފް މެޝިނަރީގެ ހެވީ އެންޑް ޖެނެރަލް ބިއުރޯއިން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ތިރީގައިވާ ފިޔަވަޅުތައް: މިހާރު ހުރި ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވޯލްވް ފެކްޓްރީތައް އިންތިޒާމުކުރުމާއި، ޔުނިފައިޑް ޕްލޭނިންގ ހެދުމާއި، ބުއްދިވެރިކަމާއެކު ލޭބަރ ބަހާލުމާއި، މާސް ޕްރޮޑަކްޝަން ފުޅާކުރުން؛ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީ ތައާރަފްކޮށް، ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިންތައް ގާއިމްކޮށް، މުހިންމު ފެކްޓްރީތަކާއި ބްލެންކްތަކުގައި އެއްބާރުލުން ދިނުން. ސްޓީލް ކާސްޓިންގ ވޯކްޝޮޕްގައި 4 ކާސްޓް ސްޓީލް ބްލެންކް ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިން ގާއިމްކޮށްފައިވާއިރު، މުހިއްމު ހަ ފެކްޓްރީއެއްގައި 10 ކޯލްޑް ޕްރޮސެސިންގ ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިން އޮފް ޕާރޓްސް ޤާއިމުކޮށްފައިވުން؛ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލު ގެނައުމަށް ޖުމްލަ 52 މިލިއަން ޔުއާން އިންވެސްޓްކޮށްފައިވެ އެވެ.
(1) ތަމަލް ޕްރޮސެސިންގ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލު ތަމަލް ޕްރޮސެސިންގ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުގައި ވޯޓަރ ގްލާސް ޓައިޑަލް ޝެލް މޯލްޑް، ފްލޫޑައިޒްޑް ސޭންޑް، ޓައިޑަލް މޯލްޑް އަދި ޕްރެސިޝަން ކާސްޓިންގ ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީތައް މަޝްހޫރުވެފައިވެއެވެ. ޕްރެސިޝަން ކާސްޓިން އިން ޗިޕް ލެސް ނުވަތަ ޗިޕް ފްރީ މެޝިނިން ވެސް ރިއަލައިޒް ކުރެވިދާނެ އެވެ. އެއީ ގޭޓް، ޕެކިންގ ގްލޭންޑް އަދި ވަލްވް ބޮޑީ އަދި ކުދި ދިގުމިނުގެ ވަލްވްސްގެ ބޮނެޓަށް އެކަށީގެންވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އިގްތިސާދީ ފައިދާތައް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމަށެވެ. 1969 ވަނަ އަހަރު ޝަންހާއީ ލިއަންގޮންގް ވެލްވް ފެކްޓްރީން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕްރެސިޝަން ކާސްޓިންގ ޕްރޮސެސް ވެލްވް އުފެއްދުމަށް އަމަލުކުރީ، ޕީއެން16 އަށް، ޑީއެން50 ގޭޓް ވޯލްވް ބޮޑީ،
(2) ކޯލްޑް ވޯކިންގ ޓެކްނޮލޮޖީ ބަދަލުވުން ކޯލްޑް ވޯކިންގ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ޓްރާންސްފޯމަޝަންގައި ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި ބޭނުންކުރަނީ ޚާއްޞަ މެޝިން ޓޫލްތަކާއި ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިންތަކެވެ. 1964 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ޝަންހާއީ ވެލްވް ނަންބަރު 7 ފެކްޓްރީން ޑިޒައިންކޮށް އުފެއްދި ގޭޓް ވެލްވް ބޮޑީ ކްރޯލާ ޓައިޕް ސެމީ އޮޓޮމެޓިކް ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިން އަކީ ވެލްވް އިންޑަސްޓްރީގައި ފުރަތަމަ ލޯ ޕްރެޝަރ ވޯލްވް ސެމީ އޮޓޮމެޓިކް ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިން އެވެ. އޭގެ ފަހުން ޝަންހާއީ ވަލްވް ނަންބަރު 5 ފެކްޓްރީން 1966 ވަނަ އަހަރު ޑީއެން50 ~ ޑީއެން100 ލޯ ޕްރެޝަރ ގްލޯބް ވޯލްވް ބޮޑީ އަދި ބޮނެޓްގެ ސެމީ އޮޓޮމެޓިކް ޕްރޮޑަކްޝަން ލައިނެއް ޑިޒައިންކޮށް އުފެއްދިއެވެ.
6. ވަރުގަދައަށް އާ ބާވަތްތައް ތަރައްޤީކޮށް ފުރިހަމަ ސެޓްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުން
ޕެޓްރޯލިއަމް، ކެމިކަލް އިންޑަސްޓްރީ، އިލެކްޓްރިކް ޕަވަރ، މެޓަލަޖީ އަދި ޕެޓްރޯކެމިކަލް އިންޑަސްޓްރީ ފަދަ ބޮޑެތި ފުރިހަމަ ސެޓްތަކުގެ އިކުއިޕްމަންޓްތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތަކާ އެކު ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީން ދަނީ ވަރުގަދައަށް އާ އުފެއްދުންތައް ތަރައްގީ ކުރަމުންނެވެ.
03 ޚުލާޞާ
1967-1978 އަށް އަނބުރާ ބަލާއިރު، ތަރައްޤީގެ...ވަލްވް އެވެ އެއް ޒަމާނެއްގައި ސިނާއަތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރި އެވެ. ޕެޓްރޯލިއަމް، ކެމިކަލް، އިލެކްޓްރިކް ޕަވަރ، މެޓަލަޖީ އަދި ކޮލުގެ ސިނާއަތްތައް ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަރަމުންދާތީ، ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވަލްވްސް ވަގުތީ ގޮތުން ވަނީ “ކުޑަ މުއްދަތުގެ އުފެއްދުންތަކަށް” ވެފައެވެ. 1972 ވަނަ އަހަރު ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީ އޯގަނައިޒޭޝަން އަލުން ފަށައި، ހަރަކާތްތައް ހިންގަން ފެށިއެވެ. ކައިފެންގްގެ ދެ ކޮންފަރެންސަށް ފަހު، ވަރުގަދައަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ "ތިން މޮޑަނައިޒޭޝަން" އާއި ޓެކްނިކަލް ރިސާޗް މަސައްކަތް، މުޅި ސިނާއަތުގައި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތަކުގެ ރާޅެއް އުފެދިގެންނެވެ. 1975 ވަނަ އަހަރު ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީ ރަނގަޅުވާން ފެށުމުން، އިންޑަސްޓްރީގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ރަނގަޅު ގޮތަކަށް ބަދަލުވި އެވެ.
1973 ވަނަ އަހަރު ސްޓޭޓް ޕްލޭނިން ކޮމިޝަނުން ވަނީ މަތީ އަދި މެދު ޕްރެޝަރުގެ އުފެއްދުން އިތުރުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ފިޔަވަޅުތައް ފާސްކޮށްފައެވެވަލްވްސް އެވެ. އެ އިންވެސްޓްމަންޓަށް ފަހު ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީން ވަނީ ޕޮޓެންޝަލް ޓްރާންސްފޯމަޝަން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފަ އެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބަދަލުތަކާއި ޕްރޮމޯޝަންގެ ތެރެއިން ބައެއް ކުރިއަރާފައިވާ ޓެކްނޮލޮޖީތައް ތައާރަފްކޮށް، މުޅި ސިނާއަތުގައި ކޯލްޑް ޕްރޮސެސިންގެ ފެންވަރު ވަކި މިންވަރަކަށް ރަނގަޅުވެ، ތަމަލް ޕްރޮސެސިންގެ މެކޭނިޒޭޝަންގެ މިންވަރު ވަކި މިންވަރަކަށް ރަނގަޅުކޮށްފައިވެ އެވެ. ޕްލާސްމާ ސްޕްރޭ ވެލްޑިންގ ޕްރޮސެސް ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށްފަހު، ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވަލްވްސްގެ ޕްރޮޑަކްޓް ކޮލިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، “އެއް ޝޯޓް އަދި ދެ ލީކޭޖް” ގެ މައްސަލަ ވެސް ވަނީ ރަނގަޅުވެފައެވެ. އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ 32 މަޝްރޫއެއް ނިންމައި ހިންގުމާއެކު ޗައިނާގެ ވަލްވް އިންޑަސްޓްރީގެ ބިންގަލެއް ވަރުގަދަވެ، އުފެއްދުމުގެ ގާބިލްކަން ބޮޑުވެ އެވެ. 1970 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހައި އަދި މީޑިއަމް ޕްރެޝަރ ވަލްވްސްގެ އައުޓްޕުޓް ދަނީ ކުރިއަރަމުންނެވެ. 1972 އިން 1975 އަށް 21،284 ޓަނުން 38،500 ޓަނަށް އުފެއްދުން އިތުރުވެ، 4 އަހަރު ތެރޭގައި 17،216 ޓަނުގެ ސާފު އިތުރުވުމެއް އައިސްފައިވާއިރު، މިއީ 1970 ވަނަ އަހަރުގެ އަހަރީ އުފެއްދުންތަކާ އެއްވަރުގެ އަދަދެކެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި،އެ ވަލްވް އެވެ ސިނާއަތުން ވަރުގަދައަށް އާ އުފެއްދުންތައް ތަރައްގީކޮށްފައިވާއިރު، އާންމު ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރާ ވަލްވްތަކުގެ ބާވަތްތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްގީވެފައި ނުވާއިރު، އިންޖީނުގެތަކާއި، ހޮޅިތަކާއި، އަލްޓްރާ ހައި ޕްރެޝަރާއި، ލޯ ޓެމްޕަރޭޗަރ އަދި ނިއުކްލިއާ ސިނާއަތާއި، އެއާސްޕޭސް އަދި އެހެނިހެން ހާއްސަ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރާ ވަލްވްތައް ވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްގީވެފަ އެވެ. 1960 ގެ އަހަރުތަކަކީ އާންމު ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންކުރާ ވަލްވްސް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީވި ދުވަސްވަރެއް ނަމަ، 1970 ގެ އަހަރުތަކަކީ ޚާއްޞަ ބޭނުންތަކަށް ވަލްވްސް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީވި ދުވަސްވަރެކެވެ. ޑޮމެސްޓިކްގެ ސަޕޯޓިން ކެޕޭސިޓީވަލްވްސް އެވެ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްފައިވާއިރު، އެއީ އަސާސީ ގޮތުން ގައުމީ އިގްތިސާދުގެ އެކި ދާއިރާތަކުގެ ތަރައްގީގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދޭ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
ޕޯސްޓް ގަޑި: އޮގަސްޓް-04-2022
